środa, 28 stycznia 2026

SQL - Wprowadzenie - Bazy danych

Bazy danych

Być może nie każdy jest tego świadomy, ale wszyscy na co dzień korzystamy z baz danych. Na przykład kiedy pisząc e-mail lub dzwoniąc do kogoś wybieramy osobę z listy kontaktów, sięgamy wtedy do bazy danych. Wyszukiwanie w internecie za pomocą wyszukiwarek takich jak na przykład Google, także odbywa się dzięki wykorzystaniu baz danych. Kolejnym przykładem z życia codziennego jest użycie karty w bankomacie, które wiąże się z weryfikacją kodu PIN i stanu konta zapisanych w bazie danych naszego banku. 

Innym przykładem bazy danych z życia codziennego, choć już przestarzałym, jest książka telefoniczna. Była to baza danych składająca się z imion, nazwisk, numerów telefonów i adresów osób zamieszkałych w danym regionie. Była to wszechobecna baza danych, ale nie był ona pozbawiona wad. Przykładowo znalezienie numeru telefonu danej osoby mogło być czasochłonne, zwłaszcza jeśli książka zawierała ogromną liczbę wpisów. Wpisy były indeksowane jedynie według nazwiska i imienia, więc znalezienie osób mieszkających pod określonym adresem było teoretycznie możliwe, ale nie było to jej praktycznym zastosowaniem. Kolejną istotną wadą drukowanych książek telefonicznych było to, że zawarte w niej informacje z każdym dniem stawały się coraz mniej aktualne, ponieważ mieszkańcy przeprowadzali się lub zmieniali numery telefonów. 

Dokładnie te same wady występują dla każdego ręcznie obsługiwanego magazynu danych, np. przechowywanej w szafce kartoteki pacjentów w przychodni. Z tego powodu jednymi z pierwszych aplikacji opracowanych dla komputerów były systemy baz danych, czyli skomputeryzowane magazyny oferujące mechanizmy przechowywanie i pobierania informacji. Skoro taki system przechowuje informacje w postaci elektronicznej, a nie na papierze, to taki system może znacznie szybciej pobierać żądane dane, umożliwia szybsze ich modyfikowanie, pozwala indeksować je na wiele różnych sposobów, a także dostarcza użytkownikom najaktualniejsze informacje. 

Termin "baza danych" używany jest na wiele różnych sposobów. W języku SQL oznacza on zbiór danych przechowywanych w pewien zorganizowany sposób. Najprościej to wytłumaczyć poprzez wyobrażenie sobie bazę danych jako szafkę na dokumenty. Jest to miejsce, które umożliwia nam przechowywanie informacji, niezależnie od ich typu i sposobu ich organizacji. 

Potocznie termin "baza danych" funkcjonuje jako określenie programu (serwera bazodanowego), którego zadaniem jest przechowywanie, przetwarzanie i udostępnianie danych. Oprogramowanie bazy nazywane jest poprawnie systemem zarządzania bazę danych (w skrócie SZBD lub z ang. DBMS - Database Management System). Sama baza danych jest "pojemnikiem" tworzonym i modyfikowanym przez SZBD.

Bazą danych w ścisłym tego słowa znaczeniu jest zbiór przechowywanych w tabelach danych uzupełniony o informacje o samych tabelach (takich jak ich nazwy, typy i nazwy kolumn, itp.). W tym sensie bazą danych jest zbiór informacji o ściśle określonej strukturze. 

środa, 21 stycznia 2026

SQL - Wprowadzenie

 SQL

SQL (strukturalny język zapytań ang. Structured Query Language) to język zapytań, który umożliwia komunikację z bazami danych. Pozwala on wydawać polecenia służące do wyświetlania, modyfikowania, usuwania i sortowania danych zapisanych w bazach danych. 

SQL jest standaryzowanym językiem programowania, zaprojektowanym specjalnie do zarządzania i manipulowania relacyjnymi bazami danych. Stanowi on podstawę większości nowoczesnych relacyjnych baz danych. Wykorzystywany jest w wielu branżach - od e-commerce, przez bankowość, po administrację publiczną.

SQL obejmuje szeroki zakres operacji. Począwszy od podstawowego pobierania danych za pomocą instrukcji SELECT, aż po bardzie zaawansowane zadania jak kontrola transakcji, modyfikacja danych czy tworzenie schematu.

Kilka zalet języka SQL:    

  • język SQL nie jest językiem wymyślonym przez jednego konkretnego producenta systemu baz danych. Prawie wszystkie znaczące bazy wykorzystują ten język, więc wystarczy nauczyć się go raz by móc korzystać z różnych systemów
  • języka SQL można się łatwo nauczyć. Słowami kluczowymi w tym języku jest kilka wyrazów z języka angielskiego
  • Pomimo swojej prostoty język SQL daje bardzo duże możliwości. Dzięki odpowiedniemu stosowanie i łączeniu elementów tego języka można wykonywać bardzo złożone i zaawansowane operacje na bazach danych

Kilka podstawowych operacji i zadań, które można wykonać za pomocą SQL:

  • Tworzenie tabel 
  • Wstawianie danych
  • Aktualizowanie danych
  • Usuwanie danych
  • Wybieranie danych
  • Sortowanie i filtrowanie danych
  • Grupowanie i agregacja danych
  • Łączenie tabel
  • Tworzenie i zarządzanie indeksami
  • Tworzenie i zarządzanie procedurami składowymi i funkcjami
  • Zarządzanie uprawnieniami dostępu
  • Tworzenie, modyfikowanie i usuwanie baz danych i tabel

Historia

Rozwój relacyjnych baz danych (lata 70 ubiegłego wieku) uwarunkował konieczność opracowania języka do obsługi danych w bazach danych. Pierwszym oficjalnym językiem relacyjnych baz danych był SEQUEL (Structured English Query Language), opracowany przez pracowników firmy IBM (Raymond F.Boyce oraz Donald Chamberline). Jednym z jego założeń była łatwość tworzenia zapytań, operacji na zbiorach za pomocą słów kluczowych w języku angielskim. Język miał być intuicyjny i prostoty. Te cechy to także założenia samego modelu relacyjnego i chyba właśnie dlatego, systemy baz danych oparte o model relacyjny podbiły świat i są do dziś dominującymi środowiskami bazodanowymi. Nazwa języka została później skrócona do SQL.

Systemy RDBMS

Najważniejsze systemy RDBMS (Relational DataBase Management System), w których językiem jest SQL: 

  • MS SQL Server - firmy Microsoft
  • MySQL - powstał w ramach projektu Open Source, następnie wykupiony przez szwedzką firmę MySQL AB, a w lutym 2008 roku przejęty przez Sun Microsystems
  • Oracle Database - firmy Oracle
  • DB2 - firmy IBM
  • PostgreSQL- początkowo dzieło naukowców z uniwersytetu w Berkeley, teraz rozwijany w ramach otwartego projektu przez społeczność PostgreSQL Global Development Group
Te serwery różnią się prawie wszystkim: niektóre są drogie a inne dostępne za darmo. Serwery firmy Microsoft działają tylko w środowisku sytemu Windows, pozostałe działają w różnych systemach operacyjnych. Jedynym wspólnym punktem wszystkich tych serwerów jest język SQL.

środa, 14 stycznia 2026

Przywitanie

Witam wszystkich na moim blogu:)

Blog ten będzie poświęcony nauce podstaw analizy danych i programowania. Jest on moją formą nauki i utrwalenia wiedzy. 

Serdecznie zapraszam wszystkich chętnych do wspólnej wycieczki z świat informatyki.

Pozdrawiam:)

SQL - Wprowadzenie - Składnia języka SQL

  Składnia języka SQL W języku SQL występuje 5 głównych kategorii syntaktycznych: identyfikatory, czyli nazwy obiektów literały, czyli stałe...